Biografie van Jefferson Airplane

Jefferson Airplane: De Architecten van de Psychedelische Revolutie

Het Ontstaan in de Bay Area

Jefferson Airplane was de belangrijkste grondlegger van de ‘San Francisco Sound’ en de eerste groep uit de psychedelische scene van die stad die wereldwijde commerciële roem behaalde. De band werd in 1965 opgericht door zanger Marty Balin, die een eigen club wilde openen en daarvoor een huisband zocht. Hij ontmoette folkmuzikant Paul Kantner en samen vormden ze de kern van de groep.

Hun debuutalbum, Jefferson Airplane Takes Off (1966), was nog sterk geworteld in de folkrock. De grote ommekeer kwam echter toen zangeres Signe Toly Anderson de band verliet en werd vervangen door Grace Slick.

De Doorbraak en Grace Slick

Grace Slick bracht niet alleen een krachtige, operatieve stem mee, maar ook twee nummers die de band onsterfelijk zouden maken: “Somebody to Love” en “White Rabbit”. Deze nummers stonden op het album Surrealistic Pillow (1967), een van de belangrijkste platen van de psychedelische rock. “White Rabbit”, met zijn hypnotiserende bolero-ritme en teksten gebaseerd op Alice in Wonderland, werd een anthem voor de tegencultuur.

Impact in de Lage Landen

Hoewel de band de personificatie was van de Amerikaanse hippiecultuur, had Jefferson Airplane een aanzienlijke impact in de lage landen. Hun invloed reikte verder dan alleen de hitlijsten; ze vormden de blauwdruk voor de opkomende alternatieve scene in Nederland. De combinatie van rauwe rock en een dominante frontvrouw opende deuren voor pioniers van de Nederpop, zoals Shocking Blue (met Mariska Veres) en Earth and Fire (met Jerney Kaagman).

In de late jaren zestig werden Amsterdam (met Paradiso) en Antwerpen de Europese knooppunten voor de alternatieve cultuur. Jefferson Airplane was de favoriete muziek in deze “hippietempels”. Hun teksten over vrijheid en verzet sloten naadloos aan bij de Nederlandse Provo-beweging en de algemene tijdgeest van democratisering.

Het Jaar van de Wederopstanding: 1970

In tegenstelling tot veel andere Amerikaanse bands, beleefde Jefferson Airplane in de lage landen een enorme heropleving in 1970. Hoewel “White Rabbit” al ouder was, werd het dat jaar opnieuw uitgebracht als single met een dubbele A-kant.

De resultaten in de Nederlandse hitlijsten waren indrukwekkend:

• Alarmschijf: Op 18 juli 1970 uitgeroepen tot Alarmschijf op Radio Veronica.
• Hoogste positie: Nummer 3 in de Top 40, waar het 12 weken genoteerd stond.
• Jaarlijst: In de Top 100-jaarlijst van 1970 eindigde de single op een 19e plaats.

Deze late doorbraak werd versterkt door de bioscooprelease van de film Woodstock en het legendarische Holland Pop Festival in het Kralingse Bos, die beide de honger naar Amerikaanse psychedelica aanwakkerden.

Politiek, Experiment en Woodstock

Naarmate de jaren zestig vorderden, werd de muziek harder en politieker. De band was aanwezig op alle iconische festivals:

• Monterey Pop Festival (1967): Hun grote live-debuut voor het wereldpubliek.
• Woodstock (1969): Waar zij bij zonsopgang hun beroemde “morning maniac music” brachten.
• Altamont (1969): Het gewelddadige einde van het hippie-tijdperk, waarbij Marty Balin tijdens het optreden bewusteloos werd geslagen.

Splitsing en Evolutie

Interne spanningen leidden uiteindelijk tot een splitsing. Jorma Kaukonen en Jack Casady richtten het bluesproject Hot Tuna op. In 1974 transformeerde de hoofdband onder leiding van Paul Kantner en Grace Slick in Jefferson Starship. Na het vertrek van Kantner in de jaren tachtig ging de band verder als Starship, bekend van gepolijste pophits als “We Built This City”.

De Erfenis

Jefferson Airplane werd in 1996 opgenomen in de Rock and Roll Hall of Fame. Ze bewezen dat rockmuziek zowel intellectueel als rebels kon zijn. In de lage landen is hun impact nog altijd merkbaar; nummers als “White Rabbit” zijn tot op de dag van vandaag vaste waarden in de tijdloze lijsten van de radio.