Tom Petty is overleden

Op 2 oktober 2017 overleed Tom Petty in het UCLA Medical Center in Santa Monica, 66 jaar oud. Een dag eerder was hij in zijn huis in Malibu in elkaar gezakt. Nog maar een week daarvoor had hij met zijn band The Heartbreakers de laatste show van hun 40th Anniversary Tour gespeeld, in de Hollywood Bowl in Los Angeles. Met hem verdween een van de meest geliefde rockmuzikanten van Amerika, de man achter Free Fallin', I Won't Back Down en American Girl. Vandaag is het precies negen jaar geleden dat hij overleed.

Thomas Earl Petty werd op 20 oktober 1950 geboren in Gainesville, Florida. Twee momenten uit zijn jeugd bepaalden zijn leven. In 1961 ontmoette hij als tienjarige Elvis Presley, die in de buurt een film opnam, en vanaf dat moment was hij gegrepen door rock-'n-roll. Een paar jaar later zag hij The Beatles op televisie in The Ed Sullivan Show. "Op het moment dat ik The Beatles in de Ed Sullivan Show zag, wist ik: daar is de uitweg", zei hij later.

Eind jaren zestig richtte Petty in Gainesville de band Mudcrutch op, met onder anderen gitarist Mike Campbell en toetsenist Benmont Tench. De band vertrok naar Los Angeles, maar een doorbraak bleef uit. In 1976 begon Petty met Campbell en Tench een nieuwe groep: Tom Petty and the Heartbreakers. Hun titelloze debuutalbum uit datzelfde jaar bevatte Breakdown en American Girl, dat uitgroeide tot een van de bekendste rocknummers van Amerika.

De grote doorbraak kwam met het album Damn the Torpedoes (1979). Het ging platina, en de single Refugee werd een klassieker. Petty werd bekend om zijn herkenbare, wat nasale stem, zijn sterke melodieën en zijn heldere, gitaargedreven rock. Die wortelde in The Byrds, The Beatles en Bob Dylan, maar klonk onmiskenbaar als hijzelf. Ook stond hij bekend om zijn principes: meerdere keren nam hij het op tegen zijn platenmaatschappij, om zijn artistieke vrijheid te beschermen en de prijzen van zijn platen laag te houden.

Eind jaren tachtig maakte hij deel uit van een van de bijzonderste supergroepen uit de rockgeschiedenis, de Traveling Wilburys. Samen met George Harrison, Bob Dylan, Roy Orbison en Jeff Lynne nam hij in 1988 het album Traveling Wilburys Vol. 1 op. Daarop staat Handle with Care, dat spontaan ontstond in de garagestudio van Dylan in Malibu. Het album won een Grammy en haalde in Nederland de 33ste plaats in de albumlijst.

In 1989 verscheen Petty's eerste soloalbum, Full Moon Fever, geproduceerd door Jeff Lynne. Free Fallin' ontstond bijna per ongeluk. Petty speelde wat op een keyboard en zong willekeurige regels om Lynne aan het lachen te maken. Lynne moedigde hem aan door te gaan, en bedacht zelf het refrein. Het nummer werd een hit in Amerika. Daarna volgde I Won't Back Down, geschreven met Lynne en opgenomen met George Harrison op gitaar. Petty schreef het nadat zijn huis in 1987 in brand was gestoken. Het groeide uit tot een lijflied over veerkracht, dat na de aanslagen van 11 september 2001 opnieuw veel werd gedraaid.

In de jaren negentig bleef Petty succesvol, met onder meer Learning to Fly (1991) en het veelgeprezen album Wildflowers (1994), dat door velen wordt gezien als zijn persoonlijkste werk. In 2002 werden Tom Petty and the Heartbreakers opgenomen in de Rock and Roll Hall of Fame. In 2008 speelde hij tijdens de rust van de Super Bowl voor een miljoenenpubliek. Wereldwijd verkocht hij meer dan 80 miljoen platen.

In Nederland was Petty nooit een grote hitparade-artiest, maar zijn muziek vond wel een trouw publiek onder rockliefhebbers. Free Fallin' staat al jaren in de Top 2000 van NPO Radio 2, net als de akoestische versie van John Mayer.

Zijn dood kwam onverwacht. Uit onderzoek van de lijkschouwer van Los Angeles bleek dat hij was overleden aan een onbedoelde overdosis medicijnen, waaronder de sterke pijnstillers fentanyl en oxycodon. Petty had tijdens de tournee van 53 concerten doorgespeeld met een gebroken heup. Op de dag van zijn dood hoorde hij dat de breuk erger was geworden. Zijn vrouw Dana en dochter Adria verklaarden dat de pijn "simpelweg ondraaglijk" was geweest en de oorzaak van zijn overmatige medicijngebruik. Ze riepen op tot een breder gesprek over de opioïdencrisis in Amerika.

Negen jaar na zijn dood klinkt de muziek van Tom Petty nog altijd, op de radio, in films en in stadions. Bij wedstrijden van de University of Florida in zijn geboorteplaats Gainesville zingt het publiek sinds zijn overlijden traditioneel I Won't Back Down. Het is een passend eerbetoon aan een muzikant die nooit toegaf.