De bariton van het volk, het theater en de barricaden

Vandaag viert Bernardus “Ben” Cramer zijn 79e verjaardag. Wie de carrière van deze ras-Amsterdammer onder de loep neemt, ziet een leven dat leest als een kroniek van de Nederlandse popgeschiedenis. Ben Cramer is veel meer dan de man van die ene grote hit; hij is een overlever die zichzelf keer op keer opnieuw heeft uitgevonden. Van de Amsterdamse beat-explosie in de jaren zestig tot de grootste musicalpodia van Nederland: Cramer heeft bewezen dat een krachtige stem en een onverwoestbaar karakter de sleutels zijn tot een loopbaan die inmiddels zes decennia overspant.

De kiem voor zijn succes werd gelegd in de jaren zestig met zijn band The Sparklings. Terwijl de ‘Nederbeat’ de hitlijsten domineerde, werd Ben ontdekt door Annie de Reuver, die zijn talent meteen herkende. In 1967 schoot hij uit de startblokken met de single Zai Zai Zai. Het was het begin van een periode waarin hij uitgroeide tot een van de meest gevraagde artiesten van het land. Maar zijn echte artistieke thuiskomst vond plaats in 1971, toen hij zijn krachten bundelde met Pierre Kartner. Samen creëerden zij De Clown, een lied dat uitgroeide tot zijn onbetwiste lijflied. Met dit nummer bewees Cramer dat hij de emotie van het volk feilloos kon aanvoelen en vertalen naar een groots, theatraal gebaar.

Cramers loyaliteit ging echter verder dan alleen zijn publiek; hij stond ook op de bres voor de muziekvrijheid. In 1973, toen de overheid dreigde de zeezender Radio Veronica het zwijgen op te leggen, liet Cramer zich van een onverwacht strijdbare kant zien. Met het nummer Veronica Vrij — een heruitgave van zijn eerdere lied Vrede — sprak hij zijn steun uit voor de zender en haar luisteraars. Hoewel hij niet optrad tijdens de grote demonstratie op het Malieveld, werd zijn stem wel onderdeel van het bredere protestgeluid dat Nederland in die periode in zijn greep hield. Het was een zeldzaam moment van rebellie voor een artiest die tot dan toe vooral bekendstond om zijn keurige imago.

Toen de jaren tachtig aanbraken en het levenslied onder druk kwam te staan, weigerde Cramer in de vergetelheid te raken. Hij zette een gewaagde stap die zijn carrière volledig zou transformeren: hij koos voor de musical. In de jaren negentig kreeg hij de felbegeerde titelrol in de Nederlandse productie van The Phantom of the Opera. De transitie was niet eenvoudig; de musicalwereld was aanvankelijk sceptisch over een ‘popzanger’ in zo’n complexe rol. Maar Cramer snoerde alle critici de mond. Zijn vertolking maakte diepe indruk en wordt door velen nog steeds herinnerd als een van de meest markante Nederlandse Phantoms. Rollen in onder meer Evita, Aida, Beauty and the Beast, Chicago en Chess volgden, waarmee hij zijn status als ‘grand seigneur’ van de musicalwereld definitief vestigde.

Vandaag de dag, op zijn 79ste, brandt het vuur bij Ben Cramer nog altijd even fel. Hij is niet de man die achter de geraniums gaat zitten; hij blijft optreden, blijft creëren en blijft zijn publiek verrassen. Zijn stem is nog even krachtig, zijn Amsterdamse humor nog even scherp. Of hij nu op een privéfeest een chanson zingt of een zaal plat speelt met zijn nostalgische repertoire, Ben Cramer blijft een vakman pur sang. Vandaag vieren we een zanger die ons leerde dat passie geen leeftijd kent en dat je altijd moet blijven vallen en weer opstaan.

Vandaag natuurlijk van 13 tot 14 uur in Platenprak. Zie het menu waar het wordt uitgezonden.