Jim Gordon is overleden op 77 jarige leeftijd

Op 13 maart wordt stilgestaan bij het overlijden van Jim Gordon, een van de meest gevraagde en tegelijk meest tragische drummers uit de rockgeschiedenis. Gordon overleed op 13 maart 2023 op 77-jarige leeftijd in een medische inrichting in Vacaville, Californië. Zijn naam is voor veel muziekliefhebbers misschien minder bekend dan die van de artiesten met wie hij speelde, maar zijn drumwerk klinkt op een indrukwekkend aantal klassieke rock- en popplaten uit de jaren zestig en zeventig.

Jim Gordon werd geboren op 14 juli 1945 in Los Angeles, Californië. Al op jonge leeftijd bleek hij een uitzonderlijk muzikaal talent te hebben. Hij studeerde muziek en ontwikkelde zich snel tot een technisch zeer bekwame drummer met een strak gevoel voor timing en dynamiek. In de tweede helft van de jaren zestig werd hij een veelgevraagd studiomuzikant in de bloeiende muziekscene van Los Angeles. Daar werkte hij met talloze artiesten en producers die op zoek waren naar een drummer die zowel krachtig als subtiel kon spelen.

Zijn doorbraak kwam toen hij deel ging uitmaken van de groep rond Delaney & Bonnie. Deze band, die een mengeling van rock, soul en gospel bracht, trok eind jaren zestig veel aandacht. Gordon speelde op hun albums en maakte deel uit van de beroemde tournee waarbij ook Eric Clapton betrokken raakte. Uit deze muzikale kring ontstond later de band Derek and the Dominos, waarin Gordon opnieuw achter het drumstel zat.

Met Derek and the Dominos werd in 1970 het album “Layla and Other Assorted Love Songs” opgenomen, inmiddels beschouwd als een klassieker uit de rockgeschiedenis. Het bekendste nummer van dat album is uiteraard “Layla”. Jim Gordon speelde niet alleen de drums op dit nummer, maar leverde ook een belangrijke muzikale bijdrage aan het tweede deel van het stuk: de beroemde pianocoda. Deze melodie, die het nummer een emotionele en bijna symfonische afsluiting geeft, werd mede door Gordon geschreven en uitgewerkt. Het nummer groeide later uit tot de grootste hit die met zijn naam verbonden is. “Layla” werd een grote klassieker en bereikte in zowel Nederland als Vlaanderen een prominente plaats in de hitlijsten toen het nummer in de jaren zeventig opnieuw werd uitgebracht.

Naast zijn werk met Derek and the Dominos was Gordon een van de meest gevraagde sessiedrummers van zijn generatie. Hij speelde op opnamen van onder anderen George Harrison, John Lennon, Harry Nilsson en Joe Cocker. Vooral zijn deelname aan de legendarische “Mad Dogs & Englishmen” tour van Joe Cocker in 1970 wordt vaak genoemd als een hoogtepunt. Tijdens die tour speelde een enorme groep muzikanten samen, en Gordon vormde het ritmische fundament van de band.

Ook in de studio liet hij zijn veelzijdigheid horen. Hij kon moeiteloos schakelen tussen rock, pop, blues en soul. Producers waardeerden zijn vermogen om precies datgene te spelen wat een nummer nodig had. Soms was dat een krachtige, stuwende beat, soms een subtiele begeleiding die de zang en andere instrumenten ruimte gaf.

Toch kreeg het leven van Jim Gordon een dramatische wending. In de jaren zeventig begonnen zich bij hem ernstige psychische problemen te ontwikkelen. Later bleek dat hij leed aan schizofrenie, een aandoening die destijds nog weinig werd begrepen en vaak slecht werd behandeld. Zijn gedrag werd steeds onvoorspelbaarder en het werk in de muziekwereld droogde geleidelijk op.

Het dieptepunt kwam in 1983, toen Gordon in een psychotische toestand zijn moeder doodde in haar huis in Los Angeles. De gebeurtenis schokte de muziekindustrie en maakte abrupt een einde aan zijn carrière. Tijdens het proces werd duidelijk dat hij al langere tijd stemmen hoorde en psychische wanen had. Ondanks deze omstandigheden werd hij veroordeeld tot een lange gevangenisstraf.

Gedurende de decennia die volgden bracht Gordon vrijwel zijn hele verdere leven door in detentie en later in een medische instelling binnen het gevangenissysteem van Californië. Af en toe kwam zijn naam opnieuw in het nieuws wanneer er een verzoek tot vervroegde vrijlating werd ingediend, maar die verzoeken werden steeds afgewezen.

Ondertussen groeide de waardering voor zijn muzikale werk. Veel drummers en muziekliefhebbers ontdekten opnieuw hoe invloedrijk zijn spel was geweest. Zijn opnamen uit de jaren zestig en zeventig bleven opduiken op heruitgaven en compilaties, waardoor een nieuwe generatie luisteraars kennismaakte met zijn talent.

Vooral zijn bijdrage aan “Layla” wordt nog altijd geprezen. De combinatie van de emotionele gitaarpartijen van Eric Clapton en Duane Allman met de melodische pianocoda geeft het nummer een dramatische kracht die weinig andere rocknummers bezitten. Dat Gordon mede verantwoordelijk was voor dat muzikale idee, maakt zijn rol in de geschiedenis van de rockmuziek blijvend belangrijk.

Toen Jim Gordon op 13 maart 2023 overleed, werd er in de muziekwereld opnieuw stilgestaan bij deze merkwaardige en tragische carrière. Hij was een drummer die op het hoogtepunt van zijn kunnen tot de absolute top van de studiowereld behoorde. Tegelijkertijd werd zijn leven overschaduwd door ernstige psychische problemen en een misdaad die zijn naam voor altijd met een donkere bladzijde in de muziekgeschiedenis verbindt.

Toch blijft zijn muzikale erfenis bestaan in de vele platen waarop hij te horen is. Wie goed luistert naar de grote rock- en popproducties uit het begin van de jaren zeventig, hoort vaak de strakke, energieke en tegelijk elegante drumpartijen van Jim Gordon. Daarmee blijft hij, ondanks alles, een belangrijke figuur in de geschiedenis van de moderne popmuziek.