Ray Davies 82 jaar: de kroniekschrijver van het alledaagse Engeland

Vandaag viert Ray Davies zijn 82e verjaardag. De man die als frontman, zanger en belangrijkste componist van The Kinks uitgroeide tot een van de invloedrijkste songschrijvers uit de rockgeschiedenis, behoort tot dat zeldzame gezelschap artiesten dat niet alleen hits schreef, maar ook een compleet tijdsbeeld wist vast te leggen. Zijn liedjes vormen een muzikaal dagboek van het naoorlogse Engeland, vol nostalgie, humor, observaties en scherpe maatschappijkritiek.

Raymond Douglas Davies werd geboren op 21 juni 1944 in Fortis Green, een wijk in het Londense Muswell Hill. Hij groeide op in een groot arbeidersgezin met zeven oudere zussen en een jongere broer, Dave Davies. Muziek speelde thuis een belangrijke rol. De combinatie van traditionele Britse muziek, jazz en de opkomende rock-’n-roll vormde de basis voor zijn latere stijl. Al op jonge leeftijd bleek Ray een scherp observator van mensen en situaties, een talent dat later zijn handelsmerk zou worden als songwriter.

In 1963 richtte hij samen met zijn broer Dave The Kinks op. Wat begon als een rhythm-and-bluesband groeide binnen korte tijd uit tot een van de belangrijkste groepen van de Britse invasie. De doorbraak kwam in 1964 met “You Really Got Me”, een nummer dat met zijn rauwe gitaarakkoorden en energieke zang de basis legde voor hardrock en later zelfs heavy metal. Het karakteristieke gitaargeluid van Dave Davies en de eenvoudige maar krachtige compositie van Ray maakten het nummer tot een klassieker die nog altijd wordt beschouwd als een van de belangrijkste rocksingles ooit gemaakt.

Waar veel tijdgenoten zich beperkten tot liefdesliedjes, koos Ray Davies al snel voor een andere aanpak. Hij schreef over gewone mensen, sociale veranderingen en het dagelijkse leven. Nummers als “A Well Respected Man”, “Dedicated Follower of Fashion” en “Sunny Afternoon” waren geestige observaties van de Britse samenleving. Zijn teksten combineerden humor met een subtiele vorm van satire, waardoor hij uitgroeide tot een van de meest originele stemmen van de jaren zestig.

Een van zijn grootste meesterwerken is zonder twijfel “Waterloo Sunset” uit 1967. Het lied schildert een bijna filmisch beeld van Londen aan het einde van de dag en wordt door velen beschouwd als een van de mooiste Britse popsongs ooit geschreven. Het nummer laat perfect zien waar Davies zo goed in was: met eenvoudige woorden een sfeer oproepen die universeel herkenbaar is. Zelfs decennia later blijft het lied een emotionele kracht bezitten die weinig nummers uit die periode evenaren.

Ook albums kregen bij Davies steeds meer betekenis. Terwijl de popwereld vooral gericht was op singles, werkte hij aan conceptuele platen zoals The Kinks Are the Village Green Preservation Society. Dat album werd bij verschijnen geen groot commercieel succes, maar groeide later uit tot een van de meest geliefde en invloedrijke albums uit de Britse popgeschiedenis. Hierop bezingt Davies een Engeland dat langzaam verdwijnt onder invloed van modernisering en maatschappelijke veranderingen. Het album wordt tegenwoordig beschouwd als een meesterwerk van observatie, nostalgie en vakmanschap.

Gedurende de jaren zeventig en tachtig bleef The Kinks succesvol. Liedjes als “Lola”, “Celluloid Heroes” en “Come Dancing” bewezen dat Davies zich steeds opnieuw wist uit te vinden zonder zijn identiteit te verliezen. Zijn vermogen om persoonlijke verhalen te combineren met bredere maatschappelijke thema’s zorgde ervoor dat zijn muziek relevant bleef voor meerdere generaties luisteraars.

Opvallend is dat Ray Davies vaak wordt omschreven als de “Godfather of Britpop”. Bands als Blur, Oasis, Pulp en Suede erkenden openlijk zijn invloed. De manier waarop hij typisch Britse onderwerpen verwerkte in toegankelijke popsongs vormde een blauwdruk voor de Britpop-beweging van de jaren negentig. Hoewel Davies zelf die titel meestal met enige bescheidenheid van de hand wijst, is zijn invloed op latere generaties muzikanten nauwelijks te overschatten.

Na het uiteenvallen van The Kinks in 1996 begon Davies aan een succesvolle solocarrière. Hij bracht verschillende albums uit, schreef boeken en werkte aan theaterproducties. Zijn autobiografische projecten lieten zien dat zijn talent als verhalenverteller zich niet beperkte tot muziek alleen. Ook op latere leeftijd bleef hij optreden en nieuwe creatieve uitdagingen zoeken.

De erkenning voor zijn werk kwam ruimschoots. In 1990 werd hij met The Kinks opgenomen in de Rock and Roll Hall of Fame. In 2004 ontving hij de onderscheiding CBE voor zijn bijdrage aan de muziek. Een nog grotere eer volgde in 2017 toen hij door prins Charles werd geridderd voor zijn verdiensten voor de kunsten. Sindsdien mag hij officieel de titel Sir Ray Davies dragen.

Wat Ray Davies onderscheidt van veel andere rocksterren is dat hij nooit uitsluitend schreef over beroemdheid of spektakel. Zijn liedjes gaan over mensen die wachten op de trein, dromen van betere tijden, verliefd worden, ouder worden of proberen hun plaats in de wereld te vinden. Daardoor voelen zijn nummers ook vandaag nog verrassend actueel aan. Zijn muziek laat horen dat grote verhalen vaak schuilgaan in gewone levens.

Nu Ray Davies zijn 82e verjaardag viert, blijft zijn nalatenschap indrukwekkend. Als componist, verhalenverteller en chroniqueur van het Britse leven heeft hij een oeuvre opgebouwd dat generaties muziekliefhebbers blijft inspireren. Van de explosieve kracht van “You Really Got Me” tot de melancholische schoonheid van “Waterloo Sunset”: Ray Davies heeft de soundtrack geschreven van een belangrijk hoofdstuk uit de popgeschiedenis. En die soundtrack klinkt meer dan zestig jaar later nog altijd even fris, menselijk en tijdloos.