Brian Jones: het genie dat te vroeg verdronk

Brian Jones, mede‑oprichter van The Rolling Stones, blijft een van de meest intrigerende en tragische figuren uit de rockgeschiedenis. Zijn dood, officieel vastgesteld in de vroege uren van 3 juli 1969 (2 juli 1969 wordt bijna overal gebruikt), maakte een abrupt einde aan het leven van een briljant maar gekweld muzikant. Hoewel hij vaak wordt genoemd als het eerste lid van de latere “Club van 27”, ontstond die term pas decennia later. Toch markeerde zijn overlijden het begin van een reeks dramatische verliezen in de rockwereld.

Een vroege meester van de blues

Lewis Brian Hopkins Jones werd geboren op 28 februari 1942 in Cheltenham. Al op jonge leeftijd bleek hij een uitzonderlijk muzikaal talent. Hij beheerste talloze instrumenten — van gitaar en mondharmonica tot sitar, marimba en dulcimer — en ontwikkelde een diepe liefde voor Amerikaanse blues. Die passie bracht hem begin jaren zestig in contact met Mick Jagger en Keith Richards. Samen richtten ze in 1962 The Rolling Stones op, met Jones als de oorspronkelijke leider en creatieve motor.

In de beginjaren bepaalde Jones het geluid van de band. Hij koos het repertoire, regelde optredens en gaf The Stones hun rauwe, bluesy identiteit. Zijn veelzijdigheid maakte hem tot een van de meest vernieuwende muzikanten van zijn generatie.

De gouden jaren: 1965–1967

Jones’ grootste artistieke invloed lag tussen 1965 en 1967, een periode waarin hij de Stones hielp transformeren van een pure bluesband naar een grensverleggende rockgroep. Zijn experimentele gebruik van niet‑traditionele instrumenten gaf de band een unieke klank.

In Nederland waren veel van deze nummers grote hits. Jones speelde een belangrijke rol in onder meer:

• Paint It, Black (1966) — Jones’ sitarspel gaf het nummer zijn hypnotiserende karakter.
• Ruby Tuesday (1967) — zijn recorder‑partijen en arrangementen droegen bij aan de melancholische sfeer.
• Under My Thumb (1966) — de marimba‑lijn, gespeeld door Jones, werd een van de meest herkenbare elementen van het nummer.

Deze nummers bereikten hoge posities in de Nederlandse hitlijsten en behoren nog steeds tot de meest gedraaide Stones‑klassiekers in de Top 2000.

De neergang: conflicten en verslechterende gezondheid

Vanaf 1967 begon Jones’ positie binnen de band te wankelen. Zijn drugsgebruik, juridische problemen en mentale instabiliteit maakten hem steeds minder betrouwbaar. Tegelijkertijd namen Jagger en Richards de creatieve leiding over, wat leidde tot spanningen.

Hoewel Jones nog aanwezig was bij de opname van Jumpin’ Jack Flash (1968), was zijn bijdrage aan dit nummer minimaal. Hij speelde waarschijnlijk wat achtergrondgitaar of percussie, maar zijn rol was niet meer te vergelijken met zijn invloedrijke werk uit de jaren daarvoor. Tegen die tijd was zijn gezondheid sterk achteruitgegaan en was zijn motivatie vrijwel verdwenen.

Op 8 juni 1969 werd Jones officieel uit de band gezet. Hij was op dat moment slechts 27 jaar oud, maar al een schim van de muzikale pionier die hij enkele jaren eerder was geweest.

De nacht van 2 op 3 juli 1969

Op de avond van 2 juli bevond Jones zich in zijn landhuis Cotchford Farm in Sussex. Hij zwom in zijn zwembad terwijl er vrienden en medewerkers aanwezig waren, onder wie aannemer Frank Thorogood, die verbouwingen uitvoerde op het terrein.

Later die nacht werd Jones levenloos in het water gevonden. De ambulance werd gebeld in de nacht van 2 op 3 juli, en bij aankomst in het ziekenhuis werd hij kort na middernacht op 3 juli 1969 officieel dood verklaard.

De officiële doodsoorzaak luidde “death by misadventure” — een tragisch ongeluk, veroorzaakt door verdrinking onder invloed van alcohol en drugs.

Het mysterie en de theorieën

Hoewel de officiële conclusie duidelijk was, ontstonden er al snel talloze geruchten en complottheorieën. Een van de meest hardnekkige was dat Jones zou zijn vermoord, mogelijk door Frank Thorogood, die een van de laatste mensen was die hem levend zag. De theorie werd gevoed door tegenstrijdige getuigenissen en latere uitspraken van betrokkenen.

In 2009 bekeek de Britse politie de zaak opnieuw na nieuwe claims, maar concludeerde dat er geen nieuw bewijs was om het onderzoek te heropenen. Officieel blijft Jones’ dood dus een tragisch ongeluk, al blijft het mysterie een deel van zijn legende.

Een blijvende erfenis

Ondanks zijn korte carrière liet Brian Jones een enorme invloed achter. Zijn experimentele benadering van muziek, zijn vermogen om verschillende culturen en instrumenten te combineren en zijn rol in de vorming van The Rolling Stones maken hem tot een van de meest onderschatte figuren in de rockgeschiedenis.

In Nederland blijven de nummers waarin zijn hand duidelijk hoorbaar is — zoals Paint It, Black, Ruby Tuesday en Under My Thumb — tot de meest geliefde Stones‑klassiekers behoren.

Brian Jones was een pionier, een visionair en een tragische figuur. Zijn leven eindigde vroeg, maar zijn muzikale nalatenschap klinkt nog altijd door.