Op deze dag stond “A Whiter Shade of Pale” van Procol Harum op nummer 1 (1972)

In de rijke geschiedenis van de Nederlandse Top 40 zijn er weinig nummers die zo’n blijvende indruk hebben achtergelaten als A Whiter Shade of Pale van Procol Harum. Voor velen is het een tijdloze klassieker, maar wie terugkijkt naar de zomer van 1972, ziet een bijzonder fenomeen: de single bereikte in de week van 29 juli 1972 opnieuw de koppositie in Nederland. Dit was een zeldzame prestatie, aangezien het nummer oorspronkelijk al in 1967 de hitlijsten had veroverd.

Een tweede jeugd in de hitlijsten

Het jaar 1972 was voor de Nederlandse popmuziek een jaar vol uiteenlopende successen, van Mouth & MacNeal tot The Sweet. Dat een nummer vijf jaar na de oorspronkelijke release opnieuw naar de eerste plek in de Top 40 steeg, was destijds een unieke gebeurtenis. A Whiter Shade of Pale wist in deze periode drie weken lang de nummer 1-positie te bezetten. De hernieuwde populariteit werd aangewakkerd door een succesvolle heruitgave, waardoor een nieuwe generatie luisteraars kennismaakte met de melancholische klanken die de Summer of Love in 1967 mede hadden gedefinieerd.

De geboorte van een mysterie

Het verhaal van de band begint bij de ontmoeting tussen zanger en pianist Gary Brooker en tekstschrijver Keith Reid. Met de toevoeging van organist Matthew Fisher ontstond het karakteristieke geluid van de band. De songtekst, geschreven door Reid, blijft tot op de dag van vandaag een bron van speculatie en fascinatie vanwege de surrealistische, poëtische beelden. Muzikaal gezien liet de band zich inspireren door de barokke grandeur van Johann Sebastian Bach, specifiek zijn Air uit de Suite nr. 3. Deze klassieke invloed, gecombineerd met de soulvolle stem van Brooker en de warme, enigszins vervormde klanken van het Hammond-orgel, zorgde voor een sound die destijds volkomen uniek was in de popwereld.

Impact en betekenis

A Whiter Shade of Pale is uitgegroeid tot een van de meest gedraaide platen in de geschiedenis van de Britse en internationale omroep. De track werd in 1977 tijdens de Brit Awards zelfs verkozen tot beste Britse popsingle van de periode 1952-1977, een titel die de band deelde met Queen’s Bohemian Rhapsody. Hoewel de band in de jaren na hun debuut vaak werd weggezet als eendagsvlieg, heeft de tijd het tegendeel bewezen. Het nummer is door meer dan duizend artiesten gecoverd en blijft een vast onderdeel van de popcultuur, van radio-klassiekers tot persoonlijke herdenkingen.

De juridische strijd die in de jaren 2000 ontstond over het auteurschap – waarbij organist Matthew Fisher uiteindelijk in 2009 in het gelijk werd gesteld als co-auteur van de muziek – voegde een extra laag toe aan de legendarische status van het nummer. Toch is het voor de luisteraar vooral de magie van het orgelintro en de weemoedige tekst die de tand des tijds hebben doorstaan. In de Nederlandse hitgeschiedenis blijft de zomer van 1972 het moment waarop Nederland bewees dat een echt goed nummer nooit uit de mode raakt; het keert simpelweg terug, precies wanneer het nodig is.

Ik heb veel bronnen geraadpleegd. Desondanks kan er altijd een fout in staan.