Bennie and the Jets van Elton John — de B-kant van Candle in the Wind

Een futuristische rockgodin

In 1973 verscheen Goodbye Yellow Brick Road, het meesterwerk en dubbelalbum van Elton John dat destijds de popwereld op zijn grondvesten deed schudden. Te midden van de vele klassiekers op deze plaat herbergt de tracklist een nummer dat aanvankelijk door de artiest zelf werd beschouwd als een vreemde eend in de bijt: “Bennie and the Jets”. De tekst, geschreven door Eltons vaste creatieve partner Bernie Taupin, schetst een bijna Orwelliaans en futuristisch beeld van een fictieve, androgyne glamrockband geleid door de sciencefiction-achtige rockgodin Bennie. Met haar “electric boots” en “mohair suit” was Bennie een personage dat rechtstreeks uit een modernistische strip of een Helmut Newton-foto leek te zijn weggestapt. Taupin wilde met zijn tekst een satirische blik werpen op de aanbidding van popsterren en de oppervlakkige muziekindustrie van de vroege jaren zeventig. Dat dit concept uiteindelijk zou uitgroeien tot een van Eltons meest herkenbare en geliefde nummers, had op dat moment niemand durven voorspellen.

Het ‘fake-live’ experiment in de studio

Hoewel “Bennie and the Jets” klinkt alsof het is opgenomen tijdens een uitzinnig concert voor duizenden schreeuwende fans, is niets minder waar. Het nummer werd in mei 1973 in alle rust opgenomen in de Strawberry Studios van het Franse kasteel Château d’Hérouville. De transformatie naar een schijnbare live-opname was een geniale ingeving van producer Gus Dudgeon. Tijdens de opnames sloeg Elton John per ongeluk de karakteristieke eerste pianogreep een hele maat te vroeg aan. Dudgeon hoorde dit en vond dat het klonk alsof een artiest op het podium het publiek aan het opwarmen was voor de show. Hij besloot de fout te laten staan en het nummer kunstmatig ‘live’ te maken. Dudgeon mengde applaus en gejuich van een concert van Elton uit 1972 in de Royal Festival Hall, voegde gefluit toe van een optreden in Vancouver en plakte er zelfs publieksgeluiden tussen van een legendarisch concert van Jimi Hendrix op het Isle of Wight uit 1970. Het resultaat was een perfecte studio-illusie die de song een onweerstaanbare, broeierige sfeer gaf.

De strijd om de single: A-kant versus B-kant

Toen het tijd was om nieuwe singles van het album te persen, ontstond er een felle discussie tussen Elton John en zijn platenlabels. Elton was er heilig van overtuigd dat “Bennie and the Jets” geen hitpotentie had. Hij vond het nummer veel te vreemd en sleepte met zijn voeten. In het Verenigd Koninkrijk en het grootste deel van Europa, waaronder Nederland, kreeg Elton zijn zin. Platenlabel DJM Records bracht op 22 februari 1974 de breekbare ballad “Candle in the Wind” uit als de officiële A-kant single. “Bennie and the Jets” werd verbannen naar de achtergrond en diende louter als de B-kant – op de Nederlandse vinylpersingen overigens abusievelijk gespeld als “Benny and the Jets”. Aan de andere kant van de Atlantische Oceaan dacht platenmaatschappij MCA Records er echter heel anders over. Zij zagen de potentie van het ritmische “Bennie” wél en besloten het in de Verenigde Staten en Canada juist als de prominente A-kant te lanceren, met de track “Harmony” als B-kant.

Van verborgen parel tot Amerikaanse sensatie

De Amerikaanse gok van MCA Records bleek een gouden greep die de carrière van Elton John in een stroomversnelling bracht. Terwijl “Candle in the Wind” in het Verenigd Koninkrijk bleef steken op een respectabele maar bescheiden elfde positie in de hitlijsten, ontplofte “Bennie and the Jets” aan de andere kant van de oceaan. Het nummer sloeg in eerste instantie enorm aan bij R&B-radiostations in de regio van Detroit. Dat een plaat van een Britse pianist zo gretig werd opgepakt door de zwarte muziekgemeenschap was destijds een unicum. Elton, die zelf een vurig liefhebber was van soul en R&B, was dolenthousiast. Het succes leidde ertoe dat de song op 13 april 1974 de felbegeerde nummer 1-positie bereikte in de Amerikaanse Billboard Hot 100 en ook in Canada de top van de hitlijsten bestormde. Het nummer bereikte zelfs de vijftiende plaats in de Amerikaanse R&B-lijst, wat voor Elton persoonlijk een van zijn meest trotse prestaties was. Dit succes opende bovendien de deur naar een historisch optreden in het legendarische televisieprogramma Soul Train in mei 1975, waarmee Elton de eerste grote witte superster werd die daar live optrad.

Een tijdloze klassieker

In de decennia die volgden, is de status van “Bennie and the Jets” alleen maar gegroeid. Waar “Candle in the Wind” later in 1997 wereldwijd een legendarische status kreeg door de herschreven versie voor Prinses Diana, bleef de originele 1974-versie in de VS destijds in de schaduw staan van “Bennie”. In Groot-Brittannië werd het nummer in 1976 alsnog als A-kant uitgebracht, maar bereikte daar destijds slechts de 37e plek. Toch is het nummer in de loop der jaren uitgegroeid tot een onmisbare hoeksteen van Eltons live-shows en een favoriet onder critici. Rolling Stone plaatste het nummer hoog in hun lijst van de 500 beste nummers aller tijden. De invloed van de song strekt zich bovendien diep uit in de moderne pop- en hiphopcultuur. Zo gebruikte r&b-zangeres Mary J. Blige de karakteristieke piano-riff als prominente sample voor haar hit “Deep Inside” uit 1999, waarin Elton John zelf ook meespeelde in de videoclip. Wat begon als een experimentele, ietwat bizarre B-kant in Europa, is uitgegroeid tot een van de meest herkenbare en invloedrijke monumenten uit de popgeschiedenis.