Charles Aznavour is overleden
Op 1 oktober 2018 overleed Charles Aznavour in zijn huis in Mouriès, in het zuidoosten van Frankrijk, 94 jaar oud. Hij bezweek aan een hartstilstand en ademhalingsfalen. Met hem verdween de laatste grote chansonnier van Frankrijk, een man die in zeventig jaar meer dan twaalfhonderd liedjes opnam en er wereldwijd zo'n 180 miljoen platen van verkocht. Vandaag is het precies acht jaar geleden dat hij overleed.
Aznavour werd op 22 mei 1924 in Parijs geboren als Shahnur Vaghinak Aznavourian. Zijn ouders waren Armeense immigranten die een klein restaurant hadden in het Quartier Latin, waar kunstenaars en muzikanten kwamen. Al als kind stond hij op het podium, en op zijn negende nam hij de artiestennaam Aznavour aan. Tijdens de Tweede Wereldoorlog boden hij en zijn familie onderdak aan joden en verzetsstrijders. Daarvoor kreeg hij later, samen met zijn zus Aïda, de Raoul Wallenberg-medaille.
Vanaf 1944 treedt hij op met pianist Pierre Roche. Tussen 1948 en 1950 heeft het duo succes in nachtclubs in Canada. Een belangrijke rol in zijn vroege carrière speelt Édith Piaf. Zij neemt hem mee op tournee, schrijft liedjes van hem op en moedigt hem aan om zelf te gaan zingen. Dat is niet vanzelfsprekend. Critici hebben het in het begin moeilijk met zijn wat hese, onconventionele stem en zijn kleine gestalte. Aznavour zet door en groeit in de jaren vijftig en zestig uit tot een van de grootste sterren van het Franse chanson.
Zijn kracht ligt in zijn teksten. Aznavour schrijft over liefde en verlies, maar ook over ouder worden, eenzaamheid en onderwerpen die in die tijd taboe zijn. In Comme ils disent (1972) zingt hij vanuit het perspectief van een homoseksuele man, wat voor die tijd opvallend gedurfd is. Tot zijn bekendste liedjes horen Hier encore, Emmenez-moi, Mes emmerdes, For me formidable, Que c'est triste Venise en vooral La Bohème. Dat laatste lied schreef hij in 1965 met tekstschrijver Jacques Plante. Het gaat over een schilder die terugdenkt aan zijn arme maar gelukkige jaren in Montmartre, en werd zijn lijflied.
Aznavour is ook internationaal succesvol, mede omdat hij zijn liedjes in meerdere talen zingt. In 1974 staat She, dat hij met Herbert Kretzmer schreef als titelsong van de Britse tv-serie Seven Faces of Woman, vier weken op 1 in Groot-Brittannië. Elvis Costello neemt het nummer in 1999 op voor de film Notting Hill. Naast zijn muziek heeft Aznavour een omvangrijke filmcarrière. Hij speelt in tientallen films, waaronder Tirez sur le pianiste (1960) van François Truffaut.
Ook in Nederland heeft Aznavour een bijzondere plek. Zijn grootste Nederlandse hits zijn opvallend genoeg Engelstalig. Yesterday When I Was Young, de Engelse versie van Hier encore, haalt in 1970 plaats 3 in de Nederlandse Top 40. Ook The Old Fashioned Way (1973) en She (1974) worden hits. Met het Franstalige Mes emmerdes staat hij in 1976 voor het laatst in de Top 40. In de Top 2000 van NPO Radio 2 is She al jaren zijn hoogst genoteerde nummer.
Zijn Armeense afkomst blijft altijd belangrijk voor hem. Na de verwoestende aardbeving in Armenië in 1988 richt hij de hulporganisatie Aznavour pour l'Arménie op, en hij neemt het liefdadigheidslied Pour toi Arménie op met tientallen Franse artiesten. In 2008 krijgt hij het Armeense staatsburgerschap. Van 2009 tot zijn dood is hij ambassadeur van Armenië in Zwitserland en bij de Verenigde Naties in Genève.
Tot op zeer hoge leeftijd blijft Aznavour optreden. In 2017 krijgt hij, 93 jaar oud, een ster op de Hollywood Walk of Fame. Zijn laatste concert geeft hij op 19 september 2018 in het Japanse Osaka. Nog geen twee weken later wordt hij thuis dood aangetroffen. Uit de autopsie blijkt dat hij een natuurlijke dood is gestorven.
Op 5 oktober 2018 neemt Frankrijk afscheid met een nationale plechtigheid in het Hôtel des Invalides in Parijs. Zijn kist is bedekt met de Franse vlag, met een Armeens lint ernaast. President Emmanuel Macron noemt hem "een van de gezichten van Frankrijk" en zegt: "In Frankrijk sterven dichters niet." Een dag later wordt Aznavour in besloten kring begraven in Montfort-l'Amaury, ten zuidwesten van Parijs.
Acht jaar na zijn dood klinkt de stem van Charles Aznavour nog altijd. La Bohème, She en Hier encore zijn tijdloze liedjes over liefde, jeugd en vergankelijkheid. Ze worden gezongen door nieuwe generaties en in vele talen.