God Only Knows van The Beach Boys — de B-kant van Wouldn’t It Be Nice

Een meesterwerk in de schaduw

In de rijke geschiedenis van de popmuziek zijn er weinig nummers die zo’n iconische status hebben verworven als “God Only Knows”. Wanneer we vandaag de dag terugkijken op het album Pet Sounds uit 1966, wordt dit nummer bijna universeel beschouwd als het absolute hoogtepunt van Brian Wilson en zijn Beach Boys. Toch was de oorsprong van dit barokke popmeesterwerk bescheidener dan je op basis van de huidige status zou vermoeden. In de Verenigde Staten werd het nummer namelijk uitgebracht als de B-kant van de single “Wouldn’t It Be Nice”. Het is een klassiek voorbeeld van hoe een track die aanvankelijk werd gezien als secundair, uiteindelijk de geschiedenisboeken zou ingaan als een van de meest invloedrijke composities aller tijden.

De paradox van de B-kant

De beslissing om “God Only Knows” op de achterkant van een single te plaatsen, zegt veel over de tijdsgeest en de creatieve ambitie van The Beach Boys in 1966. “Wouldn’t It Be Nice” was een vrolijke, uptempo popsong die perfect aansloot bij het bekende surfgolf-imago van de band, waardoor het destijds de veiligere keuze was voor de A-kant en voor de radio. Hoewel “God Only Knows” muzikaal gezien veel complexer en introspectiever was, gokte het platenlabel op de toegankelijkheid van de A-kant. Het nummer bereikte desalniettemin de 39e plaats in de Billboard Hot 100, een opmerkelijke prestatie voor een B-kant die nauwelijks promotionele steun kreeg. In het Verenigd Koninkrijk zag men dat anders: daar werd “God Only Knows” wél als A-kant uitgebracht en bereikte het de tweede plek in de hitlijsten, wat bewees dat het publiek wel degelijk klaar was voor de diepgang van Wilson.

Een architectonisch hoogstandje

Het ontstaan van “God Only Knows” is nauw verbonden met de drang van Brian Wilson om de grenzen van wat een popliedje kon zijn te verleggen. Samen met tekstschrijver Tony Asher schreef hij het nummer in een sfeer van spirituele overgave en melancholische liefde. Muzikaal gezien is het een wonder van arrangementen. De iconische hoornpartijen, de gelaagde vocalen en het gebruik van voor die tijd ongebruikelijke instrumenten zoals de klavecimbel, creëren een barokke textuur die bijna religieus aanvoelt. Paul McCartney heeft meermaals verklaard dat dit een van de weinige nummers is die hem tot tranen toe roert en dat het hem inspireerde om met The Beatles de lat voor songwriting constant hoger te leggen. De harmonieën, die de luisteraar lijken te omhelzen, vormen de kern van de emotionele lading die het nummer na bijna zestig jaar nog steeds zo krachtig maakt.

Van vergeten B-kant naar onsterfelijke klassieker

Waar veel singles uit de jaren zestig in de vergetelheid zijn geraakt, is “God Only Knows” in de decennia na de release alleen maar gegroeid in aanzien. De status van het nummer is geëvolueerd van een ‘mooie B-kant’ naar een cultureel instituut. Het wordt regelmatig aangehaald door critici en muzikanten als een van de beste nummers ooit geschreven. Deze waardering blijkt ook uit de talloze covers die door de jaren heen zijn gemaakt; van de oprechte vertolking door Bryan Adams tot de sfeervolle versie van Natalie Cole. Elk van deze versies onderstreept de tijdloosheid van de compositie: de melodie is zo sterk dat het nummer in vrijwel elk genre overeind blijft.

De erfenis van 1966

Kijkend naar de balans tussen “Wouldn’t It Be Nice” en “God Only Knows”, zien we een interessante dynamiek. Waar de A-kant de Beach Boys definieerde als de ultieme hitmachine, definieerde de B-kant hen als serieuze artiesten. “God Only Knows” markeerde het moment waarop popmuziek volwassen werd en bewees dat een B-kant niet hoeft te betekenen dat het nummer minderwaardig is. Sterker nog, soms is de vergeten kant van de single de kant die de tand des tijds het best doorstaat. In de rubriek “De B-kant van de A-kant” is er geen beter voorbeeld te vinden van hoe een ‘bijgerecht’ uitgroeide tot de absolute hoofdschotel van de pophistorie. Het blijft een nummer waarover we, zoals de titel al suggereert, alleen maar kunnen zeggen dat het van een andere wereld lijkt te komen.