Kris Kristofferson is overleden

Op 28 september 2024 overleed Kris Kristofferson vredig in zijn huis op het Hawaïaanse eiland Maui, 88 jaar oud. Hij was een van de grootste songwriters uit de Amerikaanse muziekgeschiedenis. Zijn liedjes werden hits voor Janis Joplin, Johnny Cash, Ray Price en Sammi Smith. Daarnaast was hij een veelgevraagd filmacteur en lid van de supergroep The Highwaymen. Vandaag is het precies twee jaar geleden dat hij overleed.

Kristoffer Kristofferson werd op 22 juni 1936 geboren in Brownsville, Texas. Zijn vader was officier bij de Amerikaanse luchtmacht en werd later generaal-majoor. Kris was een uitblinker. In 1958 studeerde hij summa cum laude af in Engelse literatuur aan Pomona College. Met een Rhodes-beurs vertrok hij daarna naar Merton College in Oxford, waar hij in 1960 zijn graad haalde. In 1961 ging hij in dienst bij het Amerikaanse leger. Hij voltooide de Ranger-opleiding en werd opgeleid tot helikopterpiloot.

Een glansrijke militaire loopbaan lag voor het oprapen, maar Kristofferson koos anders. Hij doceerde Engelse literatuur aan de militaire academie West Point, maar nam in 1965 ontslag om in Nashville liedjes te gaan schrijven. Zijn ouders waren daar niet blij mee en de relatie met hen raakte erdoor bekoeld. In Nashville nam hij allerlei baantjes aan, onder meer als schoonmaker bij Columbia Records. Legendarisch is het verhaal dat hij met een helikopter landde op het terrein van Johnny Cash, om de zanger zijn liedjes te laten horen. Cash werd een van zijn belangrijkste pleitbezorgers. In 1969 kreeg Kristofferson een platencontract bij Monument Records.

Rond 1970 brak hij als songwriter door. Johnny Cash nam Sunday Mornin' Comin' Down op, dat in 1970 de CMA-prijs voor Song of the Year won. Ray Price scoorde in 1970 met For the Good Times, en Sammi Smith had in 1971 een grote hit met Help Me Make It Through the Night. Dat laatste lied leverde Kristofferson zelf een Grammy op voor Best Country Song. Zijn bekendste compositie is Me and Bobby McGee, dat hij samen met Fred Foster schreef. Roger Miller nam het in 1969 als eerste op. De versie van Janis Joplin, opgenomen kort voor haar dood in oktober 1970, verscheen in januari 1971 en ging naar de eerste plaats van de Billboard Hot 100.

Ook als zanger had Kristofferson succes. Zijn album Jesus Was a Capricorn uit 1972 kwam op 1 in de Amerikaanse countrylijst, net als de single Why Me. Van 1973 tot 1980 was hij getrouwd met zangeres Rita Coolidge. Samen wonnen ze twee Grammy's voor hun duetten. In totaal won Kristofferson drie Grammy's, bij dertien nominaties.

Tegelijk bouwde hij een indrukwekkende filmcarrière op. Na zijn debuut in The Last Movie (1971) speelde hij onder meer in Pat Garrett and Billy the Kid, Alice Doesn't Live Here Anymore en Heaven's Gate. Voor zijn rol naast Barbra Streisand in A Star Is Born (1976) kreeg hij een Golden Globe. Een jonger publiek kent hem als Whistler uit de Blade-films.

In 1985 vormde hij met Willie Nelson, Waylon Jennings en Johnny Cash de supergroep The Highwaymen. Hun eerste single Highwayman, geschreven door Jimmy Webb, ging naar de eerste plaats van de Amerikaanse countrylijst. Het kwartet maakte drie albums: Highwayman (1985), Highwayman 2 (1990) en The Road Goes On Forever (1995).

In Nederland werd Kristofferson niet zozeer bekend als hitlijstartiest, maar vooral als de man achter liedjes die iedereen kent, in de uitvoeringen van anderen. Dat gold vooral voor Me and Bobby McGee en Help Me Make It Through the Night. Toch kwam hij ook zelf regelmatig naar Europa, en nog in 2017 stond hij in Nederland op het podium.

Kristofferson stond bekend om zijn literaire, eerlijke teksten over eenzaamheid, vrijheid, verlies en verlangen. Daarmee bracht hij een nieuwe diepgang in de countrymuziek. Hij was ook een uitgesproken activist. Hij verzette zich tegen Amerikaanse militaire interventies en steunde onder meer de vakbond van landarbeiders, de United Farm Workers. In 1985 werd hij opgenomen in de Songwriters Hall of Fame, in 2004 volgde de Country Music Hall of Fame. In 2014 kreeg hij een Grammy voor zijn hele oeuvre.

In januari 2021 maakte Kristofferson bekend dat hij stopte met optreden, vanwege zijn leeftijd en de coronapandemie. Zijn laatste optreden was op 29 april 2023 in de Hollywood Bowl. Hij was drie keer getrouwd, sinds 1983 met Lisa Meyers, en had acht kinderen. Zijn familie liet na zijn overlijden weten: "Thank you for loving him all these many years, and when you see a rainbow, know he's smiling down at us all." Op zijn wens staan op zijn grafsteen de openingsregels van Leonard Cohens Bird on the Wire.