Nick McCabe viert vandaag zijn verjaardag

Nick McCabe: de gitarist achter The Verve’s enige Nederlandse Top 40-hit
Nick McCabe is nooit een man van het grote gebaar geweest. Terwijl zanger Richard Ashcroft het gezicht van The Verve werd, bleef gitarist McCabe op de achtergrond — ondanks dat juist zijn gitaarspel het geluid was dat de band onderscheidde van andere Britpop-bands. Toch is er één moment waarop zijn werk ook in Nederland definitief doorbrak: “Bitter Sweet Symphony.”
Een gitarist die geen gitaar wilde klinken
McCabe, geboren op 14 juli 1971 in St Helens, richtte The Verve in 1990 op met schoolvriend Richard Ashcroft, bassist Simon Jones en drummer Peter Salisbury. Waar veel gitaristen uit die tijd zich lieten inspireren door punk of grunge, zocht McCabe naar manieren om zijn gitaar te laten klinken als alles behalve een gitaar. Met effecten, loops en een uitgebreide pedalboard bouwde hij de golvende, psychedelische geluidswanden van het debuutalbum A Storm in Heaven (1993).
De weg naar succes verliep niet soepel. McCabe verliet de band tijdelijk na het tweede album A Northern Soul (1995), voordat Ashcroft hem in 1997 terugvroeg voor het derde album: Urban Hymns. Die plaat werd de doorbraak — en meteen ook de reden van McCabes tweede vertrek, kort na verschijning in 1998.

Bitter Sweet Symphony: The Verve’s enige Nederlandse Top 40-hit
Urban Hymns leverde wereldwijd drie grote singles op: “Bitter Sweet Symphony”, “The Drugs Don’t Work” (nummer 1 in het Verenigd Koninkrijk) en “Lucky Man” (nummer 7 aldaar). In Nederland is het beeld anders: alleen “Bitter Sweet Symphony” haalde de hitlijsten. Het kwam op 2 augustus 1997 de Nederlandse Top 40 binnen en klom naar een elfde plaats; in de Mega Top 100 op Radio 3FM bleef het steken op veertien. “The Drugs Don’t Work” en “Lucky Man” haalden de Nederlandse Top 40 nooit, ondanks hun succes in het VK en de VS.
Het bekende gitaarwerk van McCabe op “Bitter Sweet Symphony” ontstond pas laat in het productieproces, over een nummer dat grotendeels al af was met loops en samples. Die sample kwam niet van de originele Stones-opname van “The Last Time”, maar van een orkestrale bewerking daarvan uit 1965 door het Andrew Loog Oldham Orchestra — het side-project van toenmalig Stones-manager Andrew Loog Oldham. Het gebruik ervan leidde tot een langslepend geschil met diens opvolger Allen Klein, waardoor de royalty’s en schrijverscredits decennialang bij Mick Jagger en Keith Richards lagen in plaats van bij The Verve. Pas in 2019 droegen Jagger en Richards hun aandeel weer over aan Richard Ashcroft persoonlijk, die als enige schrijver van het nummer werd erkend.

Een blijvertje, ook zonder hitlijst-status
Ondanks dat het bij die ene Top 40-notering bleef, is “Bitter Sweet Symphony” in Nederland allesbehalve vergeten. Het nummer staat sinds de allereerste editie in december 2005 onafgebroken genoteerd in de jaarlijkse NPO Radio 2 Top 2000, met als hoogste notering een 81e plek in 2013. Ook “The Drugs Don’t Work” duikt er geregeld in op. Beide nummers worden op de Nederlandse radio nog altijd met enige regelmaat gedraaid als “gouwe ouwe” uit de Britpop-jaren negentig.
Na het tweede uiteenvallen van The Verve in 1999 hield McCabe zich grotendeels afzijdig. Een kortstondige reünie leverde in 2008 het album Forth op, waarna de band in 2009 definitief stopte. Sindsdien werkt McCabe vooral aan ambient- en elektronische muziek, onder eigen naam en met het project Black Submarine, en doceert hij muziektechnologie. Grote Nederlandse hits leverde dat niet meer op — maar het gitaarwerk dat hij ooit aan “Bitter Sweet Symphony” toevoegde, klinkt hier nog altijd jaarlijks door de speakers.