Buffalo Springfield en het nummer dat een tijdperk definieerde.

Op 28 januari 1967 komt For What It’s Worth (Stop, Hey What’s That Sound) van Buffalo Springfield binnen in de Billboard Hot 100. Wat op dat moment nog “gewoon” een nieuwe single lijkt van een jonge band uit Los Angeles, zal uitgroeien tot een van de meest iconische songs van de jaren zestig. Het nummer wordt een spiegel van zijn tijd: onrustig, zoekend, vol spanning en onderhuidse woede, maar ook bedachtzaam en bijna fluisterend in zijn waarschuwing.

Een band vol toekomstige legendes

Buffalo Springfield wordt in 1966 opgericht in Los Angeles en bestaat uit vijf muzikanten die later ieder hun eigen hoofdstuk in de rockgeschiedenis zullen schrijven: Stephen Stills, Neil Young, Richie Furay, Bruce Palmer en Dewey Martin. De band beweegt zich op het snijvlak van folk, rock, country en psychedelica, en weet in korte tijd een eigen, herkenbare sound te ontwikkelen.

De chemie tussen Stills en Young is vanaf het begin duidelijk hoorbaar: twee sterke songwriters, twee uitgesproken gitaristen, twee eigenzinnige karakters. Richie Furay voegt daar warme harmonieën en een gevoel voor melodie aan toe, terwijl Bruce Palmer en Dewey Martin zorgen voor een solide, soms bijna jazzy ritmesectie. Hoewel Buffalo Springfield maar kort bestaat, vormt de groep de voedingsbodem voor latere projecten als Crosby, Stills, Nash & Young en Poco.

De vonk: rellen op de Sunset Strip

For What It’s Worth wordt vaak ten onrechte gezien als een direct protest tegen de Vietnamoorlog, maar de aanleiding is lokaler en concreter. In november 1966 laaien de spanningen op op de Sunset Strip in Los Angeles. Jongeren protesteren tegen een avondklok en tegen het sluiten van populaire uitgaansgelegenheden, waaronder de club Pandora’s Box. De autoriteiten reageren hard; er volgen confrontaties tussen jongeren en politie, die breed worden uitgemeten in de media.

Stephen Stills, die de sfeer van onrust en spanning in de stad voelt, schrijft in reactie daarop een nummer dat niet schreeuwt, maar observeert. De beroemde openingsregel – “There’s something happening here, but what it is ain’t exactly clear” – vangt perfect het gevoel van een generatie die voelt dat er iets mis is, maar nog niet precies kan duiden wat.

Van studio naar hitlijst

Het nummer wordt begin december 1966 opgenomen in de Columbia Studios in Hollywood en nog diezelfde maand uitgebracht als single. Muzikaal is het relatief sober: een pulserende bas, subtiele gitaarlijnen, een strak maar ingetogen drumwerk en een bijna spookachtige sfeer. De kracht zit in de combinatie van tekst en toon: geen bombastisch protest, maar een kalme, dringende waarschuwing.

Op 28 januari 1967 komt For What It’s Worth binnen in de Billboard Hot 100. In de weken daarna klimt de single gestaag omhoog en bereikt uiteindelijk de zevende plaats. Het wordt daarmee de enige top tien-hit van Buffalo Springfield in de Verenigde Staten. Voor een band met zo’n korte bestaansperiode is dat op zichzelf al bijzonder, maar de echte impact van het nummer blijkt pas in de jaren erna.

Tekst als tijdsdocument

De tekst van For What It’s Worth is opvallend open en interpreteerbaar. Stills benoemt geen namen, geen specifieke politieke thema’s, maar schetst een sfeer: mensen op straat, spanning tussen burgers en autoriteiten, een gevoel dat de verhoudingen kantelen. Regels als “Paranoia strikes deep, into your life it will creep” en “It starts when you’re always afraid” leggen de vinger op een gevoel dat verder reikt dan één incident op de Sunset Strip.

Juist die openheid maakt het nummer zo breed inzetbaar. Het wordt al snel geadopteerd door protestbewegingen, anti-oorlogsdemonstranten en later door filmmakers en documentairemakers die de turbulente jaren zestig willen samenvatten in één geluid. Het lied groeit uit tot een soort auditieve snapshot van een tijdperk waarin vertrouwen in autoriteit afbrokkelt en jongeren hun stem opeisen.

De sound: ingetogen, maar onmiskenbaar dreigend

Muzikaal is For What It’s Worth een les in beheersing. Geen gierende solo’s, geen schreeuwerige refreinen, maar een strak opgebouwde spanningsboog. De gitaarpartijen zijn helder en precies, de ritmesectie houdt het nummer voortdurend in beweging zonder te overheersen, en de samenzang geeft het geheel een bijna koele afstandelijkheid die de tekst juist extra scherp maakt.

Die combinatie van folkrock, subtiele psychedelische invloeden en een bijna filmische sfeer maakt het nummer tot een blauwdruk voor veel latere protest- en commentaarsongs. Het is muziek die niet alleen iets zegt, maar ook iets laat voelen: een lichte rilling, een gevoel dat er onder de oppervlakte meer speelt dan je in eerste instantie ziet.

De erfenis van één grote hit

Hoewel Buffalo Springfield nooit een lange reeks hits scoort en de band al in 1968 uit elkaar valt, blijft For What It’s Worth een vaste waarde in de canon van de pop- en rockgeschiedenis. Het nummer duikt decennia later nog steeds op in films, series, documentaires en playlists. Het wordt gecoverd door talloze artiesten en geldt als een van de meest herkenbare songs uit de jaren zestig.

Voor de individuele bandleden is het nummer een belangrijk hoofdstuk in een groter verhaal. Stephen Stills en Neil Young bouwen later indrukwekkende solocarrières op en schrijven nog vele klassiekers, maar For What It’s Worth blijft een van de nummers waarmee hun verhaal voor het grote publiek echt begint.

Een tijdloos waarschuwingssignaal

Terugkijkend is het bijna ironisch dat een lied dat begon als reactie op een lokale rel uitgroeide tot een universeel symbool van maatschappelijke onrust. For What It’s Worth is geen pamflet, geen manifest, maar een observatie – en juist daardoor blijft het relevant. In elke periode waarin spanningen oplopen tussen burgers en gezag, klinkt die ene regel weer actueel: “There’s something happening here…”

Op 28 januari 1967 was het “gewoon” een nieuwe binnenkomer in de hitlijst. Vandaag zien we het als een tijdloos waarschuwingssignaal, een nummer dat ons eraan herinnert om niet weg te kijken wanneer er iets aan het schuiven is in de samenleving.